::: Motor ve Araç Tekniği :::
Önceki Sayfa
..:: Konular Sayfasına Git ::..
Sonraki Sayfa
Önceki Sayfa
Konular Sayfasına Dön
Sonraki Sayfa
Şarj Sistemi
Görevi: Motor çalıştığı müddetçe aküyü şarj edip alıcıları besler.

Parçaları:
1. Altematör (Şarj Dinamosu): Motor çalıştığı müddetçe mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Motor devrine bağlı olarak elektrik akımı üretir. Aküyü şarj eder, doldurur.

2. Konjektör (Regülatör): Alternatörün ürettiği elektriği ayarlayarak sistemin zarar görmesini önler.

3. Şarj Göstergesi: Sistemin çalışıp çalışmadığını gösterir.

Çalışması:
Kontak anahtarı açıldığında sürücü mahallinde bulunan yağ ve şarj göstergesi lambaları yanar. Marşa basılıp motor çalıştığında, yağlama ve şarj lambaları söner. Alternatörün ürettiği elektrik, motor devri ile değişir. Şarj göstergesi sistemin çalışıp çalışmadığını sürücüye bildirir. Altematör krank kasnağından vantilatör kayışı vasıtasıyla hareket alır. Vantilatör kayışı kopar-sa şarj lambası yanar. Bu yüzden şarj lambası yandığında motor stop edilmelidir.

Not:
1. Araç üzerinde elektrik kaynağı yapılacaksa alternatörün zarar görmemesi için akü kutup başları sökülür.
2. Vantilatör kayış gerginliği 1-1.5 cm'den fazla olursa düşük devirde çalışır, şarj lambası yanıp söner.
3. Konjektör alternatörün ürettiği elektriği ayar-layamaz ise sisteme fazla gerilim gider, lambalar sık sık patlar.
4. Alternatörün kömürü bittiğinde veya aşındığında elektrik üretemeyeceğinden şarj lambası yanar.
5. Marşa basılıp motor çalıştığında, şarj lambası söner.
6. Motor çalışırken şarj lambasının yanmasının diğer nedeni alternatör bağlantı kablosunun kopması, gevşek veya oksitli olmasıdır.
7. Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çektiğimizde far ışıkları azalıyorsa akü zayıflamıştır.
8. Motor çalışırken akü şarj olmuyorsa alternatör elektrik üretmiyordur.
9. Motor çalışmazken ışık ve özel alıcıları çalıştıran akümülatördür.
10. Konjektör (regülatörün arızalı olması aracın aküsünde su kaybının fazla olmasına neden olur.
Marş Sistemi
Görevi: Marş motoru yardımı ile motora ilk hareket vererek motoru çalıştırmak.

Parçaları:
1. Akümülatör
2. Kontak anahtarı
3. Selenoid
4. Marş motoru
5. Volan dişlisi
Çalışması:
Kontak anahtarı açılıp marşa basıldığında marş dişlisi volan dişlisini çevirerek motora ilk hareketi verir.

Not:
1. Marşa bastığımızda marş motoru hiç dönmüyorsa, korna çalmıyorsa akü boştur, kutup başı gevşektir veya bağlantılarda oksitlenme vardır.

2. Marşa 10-15 sn'den fazla basılırsa akü boşalır.

3. Motor çalıştırılırken marş motoru yavaş dönüyorsa veya tık diye ses gelip marş motoru çalışmıyorsa akü zayıflamıştır.

4. Marş kilitlenmesinde yapılacak ilk işlem aracı vitese takarak ileri geri sallamaktır.

5. Marş sisteminde; marş motoruna giden kablo bağlantıları gevşeyebilir, marş dişlisi kırılabilir veya aşınabilir, marş kömürü aşınabilir, marş otomatiği arızalanabilir, marş motoru arızalanabilir. Bu durumlarda motora ilk hareket verilmez ve motor çalışmaz.
Egzoz Sistemi
Görevi: Yanma sonucu açığa çıkan gazların sessiz ve emniyetli bir şekilde dışarı atılmasını sağlar.

Egzoz gazının normal rengi: yazın renksiz, kışın beyazdır.

Parçaları:
1. Egzoz subabı
2. Egzoz manifoldu
3. Susturucu
4. Borular

Not:
1. Basınçlı olarak dışarı çıkan egzoz gazlarının sesini azaltan parça egzoz susturucusudur.
2. Araçta egzozdan fazla ses çıkarsa sebebi susturucu ve borularda delik olmasıdır.
3. Egzoz susturucusu tıkalı olursa yakıt sarfiyatı artar.
Elektrik ve Aydınlatma Sistemi
Görevi: Gündüz olduğu gibi gece de rahat seyir imkanı sağlayan, aracın sürücüsünün diğer araçlarla emniyetli seyrini sağlamak için yapılan far, sinyal, korna ve çeşitli lambalardan oluşan parçaları çalıştıran ve onların sigorta sistemi ile emniyetini sağlayan komple sistemdir.

Parçaları:
1. Farlar
2. Çeşitli lambalar
3. Sigortalar
4. Flaşör

Not:
1. Aracın farlarından bir kısmı veya hiçbiri yan-mıyorsa sigortalar atmış olabilir veya far anahtarı arızalıdır.
2. Aracı veya herhangi bir elektrikli sistemde kısa devreden doğacak, etkili tehlikelerden koruyan parça sigortadır.
3. Aracın herhangi bir elektrikli sisteminde sigorta artmış ise aynı amperde yenisi ile değiştirilir.
4. Aracın farlarından birisi normal, diğeri az ya-nıyorsa bağlantılar oksitlenmiştir veya bağlantılar gevşemiştir. Farların ikisi de yanmıyor ise far anahtarı arızalıdır.
5. Aracın farlarından veya sinyallerinden biri yanmıyorsa ampulü gevşek veya yanmıştır.
6. Aracın sinyalleri yanmıyorsa flaşörler arızalıdır.
7. Farların bakımı yapılırken far ayarı da yapılır.
8. Aracın üzerinde çalışırken kısa devreden doğacak yangın durumuna karşı akünün kutup başı bağlantısı sökülür.
9. Ayağımızı gaz pedalından çektiğimizde far ışıkları azalıyorsa akü zayıftır.
10. Fren pedalına basıldığında fren lambalarından herhangi biri yanmıyorsa yanmayan lambanın ampulü yanmıştır.
11. Fren pedalına bastığımızda fren lambaları yanmıyor ise sigortalar atmıştır veya fren müşiri arızalıdır. Eğer fren tutmaz lamba da yanmaz ise fren hidroliği bitmiş veya sistemde hava vardır.
Güç Aktarma Organları
1. Kavrama (Debriyaj) Sistemi

Görevi: Motor çalışırken motorun hareketini tekerlere iletmek veya kesmek. Aracı vitese geçirmeyi sağlamak. Vites değiştirirken debriyaja basılır.
Parçaları:
1. Baskı
2. Balata
3. Bilye
Not:
1. Kavrama vites kutusu ile volan arasında bulunur. Volanın üzerindedir.
2. Vites değiştirilirken ses geliyorsa debriyaj pedalına tam basılmamıştır veya debriyaj ayarsızdır. Vitese geçişte zorluk varsa kavrama tam ayırmıyordur.
3. Araç hareket halinde iken ayak devamlı debriyaj pedalında tutulursa debriyaj balatası aşınır.
4. Ani ve sert kalkış yapılırsa yakıt sarfiyatı artar. Kaçırma ve kayma nedeni balatanın yağ-lanmasıdır.
5. Motor aniden çekişten düşerse balata yağlanmıştır. Debriyaj teli kopmuşsa araç vitese geçmez.
6. Debriyaj en alt noktada kavrıyorsa ayarı bozuktur.
7. Araç geri vitese geçmiyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilir, yeniden basılır.

2. Vites kutusu (Şanzıman)
Görevi: Aracın hızını yük ve yol durumuna göre ayarlamak, aracın geri hareketini temin etmek.

Parçaları:
1. Prizdirek mili
2. Senkromenç
3. Grup dişlisi
4. Geri vites dişlisi
5. Çıkış mili

Not:
1. Aracın hızını ve gücünü ayarlayan sistemdir.
2. Yağı, kullanma kılavuzuna göre değiştirilir. Vites kutusundan ses geliyorsa yağ kalmamıştır.
3. Bakım yapılırken yağına bakılır. Kaçak olmamalıdır.
4. Dişli yağı kullanılır. Yağsız kalırsa ses yapar.
5. Aracın kilometre saati değer göstermiyorsa teli kopmuş elemektir.
6. Araçla yolda giderken aracın hızına göre vitesi ayarlamak gerekir.
3. Şaft (Kardan) Mili
Görevi: Şanzımandan aldığı hareketi diferansiyele iletir.
1. Çok düzgün dönmelidir.
2. Boyu uzayıp kısalabilmelidir.
3. Açılı dönebilmelidir.
4. İçi boş borudan yapılmalıdır.
5. Şaftın kopması anında araç devrilebilir.
6. Şaft balansı bozuk olursa belirli hızlarda şafttan ses gelir.
7. Motor ile difrensiyelin çok yakın olduğu araçlarda şaft olmaz.
8. Şaftın üzerindeki mafsalların görevi değişik açılarda hareket iletmektir.

4. Diferansiyel


Görevi: Şafttan aldığı hareketi 90 derece kırıp tekerlere iletmek. Dönüşlerde içteki tekerin az, dıştaki tekerin fazla dönmesini sağlamak.
Parçaları:
1. Ayna dişli
2. Mahruti dişli
3. Aks dişli
4. Pinyon dişli
5. Aks mili

Not:
1. Diferansiyelde dişli yağı kullanılır.
2. Dişliler arasında aşınma olur ve yağsız kalırsa öter (ses yapar).

5. Lastikler

Önemli Notlar:
1. Şamrelli lastik: İç lastiği olan lastiğe denir.
2. Dublex lastik: İç lastiği olmayan (şamrelsiz) lastiklere denir.
3. Radyal lastik: Geniş tabanlı lastiklere radyal lastik denir.

4. Lastik hava basınçları normalden fazla olursa lastik orta kısmından daha çabuk aşınır, ayrıca yolda giderken zıplama yapar.

5. Lastik hava basıncı az olursa lastikler kenardan aşınır, yakıt sarfiyatı artar, frenleme iyi olmaz.

6. Ön lastiklerin birinde hava basıncı az olursa direksiyon az olan tarafa çekme yapar.

7. Lastiklere balans ayarı yapılmaz ise direksiyona darbeler gelir. Araç yolda giderken titreşmeler yapar. Direksiyonda titreşim hissedilir.

8. Araç uzun yoldan geldiğinde lastik hava basıncı artmış ise hiçbir şey yapılmaz.

9. Lastik diş derinliği 4 mm.'den aşağı düşerse değiştirilir.

10. Ön lastikler daima yeni olmalıdır. Ön lastiğin biri yeni biri eski olursa araç çekme yapar.

11. Patinaj zinciri çekici, yani diferansiyelden hareket alan (çekişli) tekerlere takılır.

12. Lastiklerin üzerinde ebadı yazılıdır. Lastik üzerindeki rakamlar lastiğin ebadını gösterir.

13. Aracın lastikleri değiştirilirken motor durdurulmalı, el freni çekilmeli, tekerlere takoz konulmalıdır.

14. Ön lastiklerin basıncı tavsiye edilen değerden az olursa direksiyon zor döner.

15. Aracın lastiklerini araca her bineceğinizde kontrol etmelisiniz.

16. Ön lastiklerden birine dubleks birine de şamrelli lastik takılırsa bir tarafa çekme yapar.

17. Araçlarda periyodik olarak lastikler değiştirmezse bazı lastikler daha önce eskir.

18. Araçta yakıt tasarrufu sağlamak için lastiklerin hava basınçları kontrol edilmelidir.

19. Araç lastikleri günde en az bir kez kontrol edilmelidir.

Önceki Sayfa
Konular Sayfasına Dön
Sonraki Sayfa
Önceki Sayfa
..:: Konular Sayfasına Git ::..
Sonraki Sayfa