::: Motor ve Araç Tekniği :::
Önceki Sayfa
..:: Konular Sayfasına Git ::..
Sonraki Sayfa
Önceki Sayfa
Konular Sayfasına Dön
Sonraki Sayfa
Yağlama Sistemi
Görevi: Motorun yağlanması; birbirine sürtünerek çalışan parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltarak aşınmaları önlemek, motorun soğutulmasına yardımcı olmak, aşınmalar sonucu oluşan talaşları temizlemek, boşlukları doldurarak sız-dırmazlığı sağlamak.

Parçaları:
1. Yağ karteri: Yağı dinlendirir, soğutur. Yağa depoluk eder.

2. Yağ pompası: Basınçlı olarak yağı sisteme gönderir.

3. Yağ seviye kontrol çubuğu: Yağın seviyesini gösterir.

4. Yağ müşiri: Yağın basıncını elektriksel olarak ölçer, yağ göstergesine iletir.

5. Yağ göstergesi: Sistemdeki yağın basıncını gösterir.

Çalışması: Motorun çalışması ile birlikte yağ pompası da çalışmaya başlar. Karterdeki yağ önce kaba süzgeçten, sonra yağ filitresinden geçirilerek basınçlı olarak yağ kanallarına gönderilir. İşi biten yağ geri dönüş kanallarından kartere gelir. Yağ sistemde dolaşırken pislikleri temizler, soğutmaya yardımcı olur. Kartere indiğinde pisliklerini bırakır, soğur ve tekrar kanallara gitmeye hazır olur.

Motor yağı
Motorda sürtünmeden dolayı oluşan aşınmayı önleyen yağ, aynı zamanda temizlik ve soğutma işini de yapar. Motorlarda 20x50 yağ kullanılır. Kullanma kılavuzunda belirtilen zamanlarda muhakkak değiştirilmelidir. Motor yağı günlük bakımda kontrol edilir. Silindirde aşıntı varsa motor yağ yakar, motor yağ yakarsa egzozdan mavi duman çıkar. Motor yağı değiştirileceği zaman motorun sıcak olmasına dikkat edilir.

Yağ Filitresi
Yağın temizlenmesini sağlar. Kullanma kılavuzunda belirtilen zamanlarda değiştirilmelidir. Kural olarak iki yağ değişiminde filitre değiştirilir. Motor çalışırken yağ filitresi tıkanırsa yağ basıncı aniden düşer. Kırmızı yağ lambası yanar. Yağ lambası yandığında motor durdurulmalıdır.

Yağ Seviye Kontrol Çubuğu
Yağın seviyesini gösterir. Yağ kontrol edildiğinde yağ, kontrol çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır.

Yağ Müşiri
Yağın çalışma basıncını sürücü mahallindeki yağ göstergesine iletir. Kablosu koptuğunda, bağlantısı gevşediğinde akım iletmez.

Yağ göstergesi
Motorun yağlama sisteminin çalışıp çalışmadığını sürücüye gösterir. Bazı araçlarda manometre vardır. Ama tüm araçlarda kırmızı yağ lambası vardır. Yağlama ile ilgili tehlikeli bir durum olduğunda kırmızı yağ lambası yanar. Karterde yağ azaldığında, herhangi bir nedenle yağ basıncı düştüğünde, müşir kablosu koptuğunda, bağlantı gevşediğinde lamba yine yanar.
Motor çalışırken yağ göstergesinde herhangi bir anormallik görüldüğünde motor hemen durdurulmalıdır. Marşa basılıp motor çalıştığında yağ lambasının sönmesi gerekir. Motor yağının kontrol edilmesi Motor yağını kontrol etmek için araç düz bir zemine alınır. Motor durdurulur. Yağın kartere inmesi için 4-5 dakika beklenir. Yağ çubuğu önce çekilir, temizlenir, yerine yerleştirilir. Tekrar çekilerek yağ seviyesi kontrol edilir. Yağ, yağ seviye kontrol çubuğundaki iki çizgi arasında olmalıdır. Eksikse motordaki aşıntılar artar. Motor çok ısınır ve yanar. Eksik yağ, supap muhafaza kapağında bulunan kapaktan yeterli miktarda ilave edilerek tamamlanır.

Not: Motorda yağ basıncının çok yükselme nedeni kalın numara yağ konulmasıdır. Karter-de yağ kalmamış ise de yağ basıncı düşer.

Motor yağının eksilmesinin nedenleri:
1. Silindir ve segmanlar aşındığından motor yağ yakıyorsa yağ eksilir. Bu durumda motor egzozundan mavi duman atar.
2. Karter contasının yırtılması durumunda yağ eksilir.
3. Krank keçeleri kaçırırsa yağ eksilir.
4. Motor aşırı ısındığında yağ buharlaşarak karter havalandırmasından kaçar.

Not: Silindir contası yırtıksa veya silindir çatlak ise yağa su karışır yağın rengi kirli beyaz olur.

Rodaj zamanı: Araç yeni alındığında veya yenileştiğinde motorun daha iyi çalışması için geçen süreye rodaj zamanı denir. Bu dönemde ani kalkış ve sürat yapılmaz.
Soğutma Sistemi
Görevi: Yanma sonucu açığa çıkan ısıyı motor parçalarına zarar vermeyecek değere düşürüp, istenen ısı değerleri arasında tutmak.

Parçaları:
1. Radyatör: Motor suyunu soğutur. Soğutma suyuna depoluk eder.

2. Devirdaim pompası: Suyu basınçlı olarak radyatör ile motor bloğu arasında devreder.

3. Vantilatör: Radyatördeki suyu soğutur. Otomatiğe fan denir. Fan çalışmıyorsa arıza elektrik sisteminde olabilir.

4. Vantilatör kayışı: Krank kasnağından aldığı hareketle devirdaim pompası ve beraberinde vantilatörü çevirir.

5. Termostat: Motor suyunun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar. Termostat silindir kapağı çıkışında bulunur. Motor suyunun sıcaklığını ayarlar.

6. Hararet müşiri: Motor suyunun sıcaklığını sürücü mahallindeki hararet göstergesine iletir.

7. Hortumlar: Motor bloğu ile radyatör arasında suyun geçişini sağlar. Kalorifer ve radyatör hortumları yaza ve kışa hazırlanırken kontrol edilir.

8. Hararet (ısı) göstergesi: Soğutma suyunun ısısını gösterir.

Çalışması
Motor ilk çalıştığında motor soğuk olduğundan termostat kapalıdır. Vantilatör ve devridaim pompası dönmesine rağmen su radyatöre gönderilmez. Motor suyu kısa sürede ısınır ve termostat açar. Motor çalışma sıcaklığında araç hareket ettirilebilir. Su soğuduğunda termostat yeniden kapanır. Su sistemde bu şekilde devirdaim eder.

Motorun hararet yapma nedenleri
1. Radyatörün su seviyesinin düşük olması. Radyatörün peteklerinin üzerine kadar su doldurulur.

2. Vantilatör kayışının gevşek olması.
a) Vantilatör kayışı gerginliği 1-1.5 cm esneyecek şekilde olmalıdır. Daha gevşek olursa motor hararet yapar.
b) Vantilatör kayışı sıkı olursa alternatör ve devirdaim pompası yatakları arızalanır.

3. Radyatör ve motor su kanalları tıkalı olursa motor hararet yapar. Paslar ve kireçler tıkanıklık yapar.

4. Aracın uygun viteste kullanılmaması: Devamlı düşük viteste gidilirse motor hararet yapar.

5. Termostatın zamanında açılmaması: Eğer zamanında açılmazsa hararet yapar.

6. Fanlı sistemde fanın arızalı olması: Otomatik fan arızalı olur, çalışmazsa motor hararet yapar.

7. Radyatör peteklerinin tıkalı olması.

8. Vantilatör kayışının kopması: Kayış koptuğundan devirdaim ve vantilatör dönmeyeceğinden motor hararet yapar. Kayışın koptuğu şarj göstergesinden anlaşılır, şarj lambası yapar.

Not:
1. Motor arıza yaparsa rölantide çalıştırılır.
2. Motor hararet yaparsa radyatör kapağının havası alınarak açılır.
3. Soğutma sistemi su azaltıyorsa silindir kapak contası yırtıktır veya radyatör hortumlarından kaçırıyordur. Silindir kapağı ve bloğu çat-laksa su azalır, motor hararet yapar.
4. Motor yağına su giriyorsa silindir contası yanıktır.
5. Motorda hararet yükselirse yağ incelir, motor çekişten düşer.
6. Isı göstergesi çalışmıyorsa ısı (hararet) müşiri arızalıdır. Bağlantı kablosu kopmuştur. Hava ile soğutmalı motoru, su ile soğutmalı motordan ayıran en önemli özellik de, radyatör ve su pompasının olmamasıdır.
7. Araç çalıştıktan sonra motor çalışma sıcaklığına gelmiyorsa termostat arızalı demektir. Termostat açık kalırsa motor ısınmaz.
8. Soğutma sistemi suyu günlük kontrol edilir. Su seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır. Radyatöre konulacak su, içilecek temizlikte olmalı.
9. Motor termostatı çıkarılırsa motor soğuk çalışır, geç ısınır, aşınmalar artar.
10. Radyatörün su seviyesi motor rölantide çalışırken kontrol edilir.
11. Radyatöre su araç rölantide çalışırken, motor soğuk iken konur. Motor sıcakken ılık ve ki-reçsiz su konur. Hararetli motora soğuk su konursa silindir bloğu çatlar.
12. Kışın soğutma sisteminde suyun donmaması için radyatöre antifiriz ilave edilir. Kışın antifiriz konmazsa su donar, blok çatlar.
13. Soğutma sisteminde su yeterli olduğu hal-de, motor fazla ısınıyorsa termostat arızalanmış olabilir.
14. Soğutma sisteminde su azalıyorsa, sebeplerinden biri kalorifer hortumlarında kaçak olması olabilir.
15. Radyatör kapağının bozuk olması durumunda da soğutma sisteminde suyun eksilmesine ve motorun hararet yapmasına neden olur.
16. Su kaynatarak su seviyesi eksilmiş motora ılık su konulmalıdır.
Önceki Sayfa
Konular Sayfasına Dön
Sonraki Sayfa
Önceki Sayfa
..:: Konular Sayfasına Git ::..
Sonraki Sayfa