:: Motor ve Araç Tekniği ::

::: Motor ve Araç Tekniği :::
Önceki Sayfa	..:: Konular Sayfasına Git ::..	Sonraki Sayfa


Dört Zamanlı Dizel Motorların Çalışma Prensipleri
1. Emme: Silindire temiz havanın alınması 2. Sıkıştırma: Silindire alınan havanın sıkıştırılması. 3. Ateşleme: Sıkıştırılan havanın üzerine yakıtın enjektörle püskürtülerek yanması. 4. Egzoz: Silindir içinde kalan artık gazların dışarıya atılması.
İki Zamanlı Motorların Çalışma Sıralaması
1. Zaman : Emme - Sıkıştırma 2. Zaman : Ateşleme (İş) - Egzoz
İki Zamanlı Motorların Çalışma Prensipleri
1. Emme-Sıkıştırma: Silindire yakıt-hava karışımının alınması ve sıkıştırılması. 2. Ateşleme-Egzoz: Sıkıştırılan hava-yakıt karışımının ateşlenmesi ve artık gazların dışarıya atılması. İki zamanlı motorlarda pistonun silindir içerisinde iki hareketinden bir iş elde edilir.
Ateşleme Sistemi
Görevi: Silindirdeki sıkıştırılan yakıt-hava karışımının, buji ucundaki kıvılcım yardımıyla yanmasını sağlar.

Parçaları: 1. Akü: Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Motorun çalışmadığı anda araç için gerekli elektrik enerjisini sağlar. 12 volt elektrik akımı verir. 2. Kontak anahtarı: Elektrik akımının iletilmesi veya kesilmesini sağlayan parçadır. Kontak anahtarı üç devrelidir. Birinci devrede akımı, aydınlatma ve gösterge cihazlarına gönderir. İkinci devrede akımı ateşleme sistemine gönderir. Üçüncü devrede marş moturunu çalıştırır. 3. Endüksiyon bobini: Aküden aldığı 12 voltluk elektrik akımını 15-25 bin volta yükseltir. 4. Distribitör: Endüksiyon bobininden gelen yüksek gerilim elektrik akımını ateşleme sırasına göre bujilere gönderir. a) Platin: Açılıp kapanarak endüksiyon bobininin yüksek gerilim meydana getirmesine yardımcı olur. b) Meksefe (kondansatör): Platinin yüksek gerilimden zarar görmesini önler. c) Tevzi makarası: Yüksek gerilimin sırası ile bujilere gönderilmesini sağlar. 5. Buji: Distribitörden gelen elektrik akımını tırnakları arasında kıvılcım yaratarak silindir içindeki yakıt hava karışımının yanmasını sağlar. Sistemin bakım ve arızaları: Akü elektrolit seviyesi kurşun plakaların 1 cm. üzerinde olması gerekir. Elektrolit seviyesi düştüğünde saf su ile tamamlanır. Kışın akü-mülatörün donmaması için tam şarj ettirilmesi gerekir. Akü üzerinin temiz olması gerekir. Temizlenmediği takdirde pislikler devreyi tamamlayarak akünün kendi kendine boşalmasına sebep olur. Havalandırma deliklerinin açık olması gerekir. Deliklerin kapalı olması halinde akü patlar. Akü kutup başları oksitlenmeyi önlemek için gres yağı ile yağlanmalı. Oksitlenen kutup başları sodalı sıcak su ile temizlenmeli. Artı kutup başı, eksi kutup başına göre daha kalındır. Kutup başı kelepçelerinin iyi sıkılmış olması ve kabloların akımı iyi iletmesi gerekir. Kutup başlarına aynı anda madeni bir parça değmemesi gerekir. Aksi halde akü patlar. Araçta elektrik kaynağı yapılırken akü kutup başı kelepçelerinin sökülmesi gerekir. Dijital göstergeli tip araçta akü takviyesi yapılmaz. Akü araca ters bağlanırsa diyotları görev yapmayacak şekilde tahrip olur. Kutup başlarına asla vurulmamalıdır. Akü başka bir akü ile takviye edilirken artı kutup artıya, eksi kutup eksiye bağlanır. (Paralel bağlanır.) Motor çalışmazken kontak anahtarı ateşleme durumunda açık bırakılırsa platin ya da endüksiyon bobini yanar. Elektronik ateşleme sistemlerinde mekanizmayı elektronik beyin kontrol eder ve distribütörde platin yoktur. Kullanma klavuzuna göre, belirli kilometre sonunda aracın bujilerinin ve platinin değiştiril-mesi gerekir. Ateşleme sisteminde platin, avans ve buji ayarları yapılmalıdır. Platin meme yapmış ise, ince zımpara ile temizlenmelidir. Platin meme yaparsa, meksefe (kondansatör) arızalanmıştır. Buji kablolarından birinin çıkmış olması, motorun teklemeli (sarsıntılı) çalışmasına neden olur. Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının nedenlerinden biri de bujilerin kurum bağlayarak normal ateşleme yapamıyor, platin veya buji ayarının bozuk olmasıdır. Bujilerin ayarsız ve aşınmış olması motorun çekişten düşmesine neden olur. Buji ve platin ayarı yanlış yapılmış bir motorun egzoz dumanı siyah renkli çıkar. Avans ayarı bozuk olursa motor güçten düşer veya çalışmaz.
Yakıt Sistemi

Benzinli motorlarda yakıt sistemi Görevi: Değişik motor devirlerine göre yakıt hava karışımını silindirlere göndermek. Parçaları: 1. Yakıt deposu ve şamandırası: Yakıtın depo edildiği kap. 2. Yakıt göstergesi: Depodaki yakıt miktarını gösterir. Kontak açıldığı zaman çalışır. 3. Benzin pompası (otomatiği): Hareketini kam milinden alır, depodan çektiği yakıtı karbüratö-re gönderir. (Yakıt otomatiği) 4. Benzin filitresi: Benzini temizler. 5. Karbûratör: Yakıt-hava karışımını 1/15 oranında ayarlayan parçadır. Rölanti ayarı yapılır. Rölanti, jigle, kapış, güç, yüksek hız devreleri vardır. 6. Hava filitresi: Havanın içindeki yabancı maddeleri temizleyerek silindirlere temiz hava gönderen, karbüratörün üzerindeki parçadır. Hava filitresi basınçlı hava ile temizlenir. Tıkalı olan hava filitresi yakıt sarfiyatını arttırır, yanma kötüleşir ve egzozdan siyah duman çıkar. 7. Emme manifoldu: Karbüratördeki yakıt-hava karışımının silindire girmesini sağlayan parçadır. 8. Egzoz manifoldu: Silindir içindeki yanmış gazları egzoz borusundan iterek atılmasını sağlar. Sistemin çalışması: Marşa basıldığında benzin pompası yardımı ile depodan alınan benzin karbüratöre gelir. Karbüratör, 1 birim benzine 15 birim hava karıştırarak silindire gönderir. Silindirdeki bu karışım buji kıvılcımı ile ateşlenerek yanma sağlanır. Karbüratör devreleri: 1. Jigle devresi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışmasını sağlayan devredir. Zengin karışım meydana getirir. Jigle çekili unutulursa yakıt sarfiyatı artar, motor yüksek devirde çalışır. Egzoz gazının rengi siyah olur. Jigle kelebeği karbüratörün hava girişi kısmındadır. Otomatik jigleli araçlarda yaza ve kışa göre ayar yapılması gerekir. 2. Rölanti devresi: Aracın gazına basmadan kendi kendine çalıştığı devredir. Rölanti devresinin ayarı yüksek olursa yakıt sarfiyatı artar. Rölanti ayarı bozuk olursa, motor düzensiz çalışır veya durur. 3. Kapış devresi: Ani gaza basıldığında kar-büratörden silindire ek yakıt gönderen devredir. Kapış devresi arızalı olduğunda; çalışan motorun gazına aniden basıldığında motor stop eder. 4. Yüksek hız devresi: Gaz pedalına sonuna kadar basıldığında, karbüratörden silindire daha çok yakıtın gittiği devredir. 5. Güç devresi: Gaz pedalına basıldığı andaki devredir. Gaz pedalına basma düzeyine göre karbüratörden silindire giden yakıt-hava karışımının miktarını ayarlamaktadır. Not: Subap ayarları bozuk olan motor düzensiz çalışır. Ani duruş ve kalkışlar yakıt sarfiyatını arttırır. Araca yakıt koyarken motorun stop edilmesi gerekir. Boğulmuş motoru çalıştırırken gaza sonuna kadar basılır, sonra marş yapılır. Motor ısındıktan sonra stop ediyorsa karbüratöre bakılır. Yakıt içindeki yabancı madde- er motorun düzensiz çalışmasına sebep olur. Motor çalışmazken gaz pedalına basmak, motorun boğulmasına yol açar. Araçta egzozdan fazla ses çıkıyorsa sebebi egzoz susturucusu veya boruları delik demektir. Motor ısınınca stop ediyorsa karbüratör ayarları kontrol edilmelidir. Enjeksiyon sistemli araçlarda karbüratör yoktur. Enjektöre gelen yakıt, hava ile karıştırılarak silindire gönderilir. Katalitik konvertör bulunan araçlar kurşunsuz benzin kullanırlar. Dizel Motorlarda Yakıt Sistemi: Görevi: Mazotu sıkıştırma zamanı sonunda silindir içerisine püskürterek yanmayı sağlamak.

Parçaları: 1. Yakıt deposu 2. Yakıt göstergesi 3. Besleme pompası: Yakıtı depodan çekerek enjektör pompasına gönderen pompa. 4. Yakıt filitresi: Sisteme giden yakıt içindeki yabancı maddeleri temizler. Depo ile enjektör pompası arasında bulunur. 5. Mazot-su ayırıcısı: Yakıt içindeki suyu ayıran sistem. 6. Mazot-enjektör pompası: Yakıtı yüksek basınçlı hale getirerek enjektöre gönderir. 7. Hava filitresi: Silindir içine alınacak hava içindeki yabancı maddeleri temizleyen parçadır. 8. Yüksek basınç boruları: Yakıt enjeksiyon pompasından çıkan yüksek basınçlı yakıtı enjektöre taşıyan çelik borulardır. 9. Enjektörler: Yakıt pompasından gelen basınçlı yakıtı silindir içine ince zerrecikler halinde püskürten parçadır. Sistemin çalışması: Besleme pompası ile depodan çekilen yakıt enjektör pompasına gelir. Enjektör de silindir içinde sıkıştırılmış, ısınmış temiz havanın üzerine yakıtı toz halinde püskürterek yanmasını sağlar.

Önceki Sayfa	..:: Konular Sayfasına Git ::..	Sonraki Sayfa